Turnicki Park Narodowy
Turnicki Park Narodowy powstanie na przedgórzu Bieszczadów, na południe od Birczy i wchłonie dwa utworzone już w 1991 roku rezerwaty: krajobrazowy Krępak ze słynną buczyną karpacką i rzadkimi gatunkami runa oraz leśny Reberce. Zajmie powierzchnię od 19 do 25 tys. hektarów - taki zasięg umożliwi skuteczną ochronę charakterystycznych na tym obszarze suchych dolin, torfowisk (Bachórzec) oraz malowniczych odkrywek fliszu karpackiego, czyli naprzemianległych warstw zlepieńców, piaskowców i mułowców, które powstały w trzeciorzędzie podczas ruchów górotwórczych.
W jodłowo-bukowych lasach parku spokój odnajdą zagrożone wyginięciem żbiki, rysie, niedźwiedzie i tzw. jelenie karpackie oraz bardzo rzadkie, spotykane tylko w tej części Polski żaby dalmatyńskie. Wytrwały turysta będzie miał szansę podpatrzyć ogromne orły przednie, nieco mniejsze orliki krzykliwe oraz przylatujące znad Ukrainy orły cesarskie. Nie pominie chronionych gatunków roślin: wawrzynek wilczełyko, goryczka orzęsiona, zimowit jesienny i kilka gatunków storczyków.
Na przedgórzu Bieszczadów cenne są jednak nie tylko twory natury. Tereny te zamieszkuje bowiem od wieków ludność polska wyznania katolickiego oraz ukraińska wyznania prawosławnego lub greckokatolickiego. Związki i przenikanie się tych dwóch kultur widoczne są w zabytkach architektury sakralnej. Do najciekawszych specjaliści zaliczają kościoły z XVII w. w Dynowie i drewniany w Bachorzu z XVIII w. oraz cerkwie w Krzywczy, drewnianą w Piątkowej z XVIII wieku i gotycką św. Onufrego z XVI w. o charakterze obronnym w Posadzie Rybotyckiej. Teraz także one znajdą się na chronionych terenach.
Źródło: Newsweek 19-09-2004
Pierwsze propozycje utworzenia parku narodowego na terenie Pogórza Przemyskiego pojawiły się już przed II wojną światową. Park narodowy miał powstać na bazie lasów należących do Polskiej Akademii Umiejętności, zapisanych Akademii testamentem Pawła Tyszkowskiego i Piotra Kwiatkowskiego.
Po wojnie propozycja utworzenia parku narodowego pojawiła się w maju 1982 roku, na II zjeździe Ligi Ochrony Przyrody w Przemyślu, dzięki staraniom profesorów Janusza Kotlarczyka i Jerzego Pióreckiego. Padła wówczas propozycja nazwy – "Park Narodowy Doliny Środkowego Wiaru". Proponowano również nazwy : "Park Narodowy Brzeżnych Karpat", "Lędziański Park Narodowy", "Wschodniokarpacki Park Narodowy", oraz najbardziej popularny projekt nazwy "Turnicki Park Narodowy". Nazwa ta wywodzi się od centralnie położonego dzikiego masywu górskiego Turnica (563 m n.p.m.) oraz wypływającej zeń rzeki o tej samej nazwie. Znajduje się tam Rezerwat przyrody Turnica.
Proponowane granice Parku
Proponowane granice Parku rozciągać się miały od granicy państwowej z Ukrainą koło Kalwarii Pacławskiej, poprzez Leszczyny, Makową i Rybotycze (granicą lasu), obok Posady Rybotyckiej przez Łodzinkę Dolną i Wolę Korzeniecką w okolice Birczy i dalej (granicą lasu) do Leszczawy Dolnej i Górnej i wreszcie przez Trzcianiec, Wojtkową i Jureczkową do granicy państwowej z Ukrainą na północ od Krościenka.
Proponowana powierzchnia parku to 10 tysięcy hektarów, położonych na terenie gmin Bircza i Fredropol.
Przesłanki do utworzenia Parku
- Teren projektowanego Parku znajduje się w sąsiedztwie zbiegu trzech prowincji geobotanicznych, czego konsekwencją jest rzadko spotykana różnorodność gatunków i zespołów o odmiennych wymaganiach siedliskowych. Są zatem gatunki stepowe zasiedlające suche nasłonecznione zbocza oraz cieniolubne i zimnolubne gatunki górskie.
- Teren projektowanego parku jest słabo zaludniony i w dużej mierze wtórnie zdziczały. Ludność została wysiedlona w latach 1944-1946 na Ukrainę oraz w ramach akcji "Wisła", a wsie spalone. Wiele wsi do dziś jest niezamieszkanych, a o dawnej obecności ludzi świadczą tylko zdziczałe sady i zapuszczone cmentarze greckokatolickie.
- Większość terenu projektowanego parku należy do Skarbu Państwa.
- Duża część obszaru planowanego Parku jest objęta ochroną programu Natura 2000.
W marcu 2008 zawiązało się Stowarzyszenie na rzecz Utworzenia Turnickiego Parku Narodowego. Celem Stowarzyszenia jest m.in. promocja tej inicjatywy oraz przekazywanie rzetelnych informacji o funkcjonowaniu parku, edukowanie w kwestiach świadomości ekologicznej, podejmowanie działań prawnych, reagowanie na inwestycje stojące w jasnej sprzeczności z prawem ochrony przyrody i dyrektywami – siedliskową i ptasią. Za utworzeniem parku opowiadają sie organizacje ekologiczne, naukowcy, turyści, oraz zwykli miłośnicy przyrody.
Źródło: Wikipedia
Celem powstania Turnickiego Parku Narodowego jest objęcie najwyższą formą ochrony wybitnie cennych terenów Gór Turczańsko - Sanockich. Przedmiotem ochrony byłyby w szczególności wspaniałe zbiorowiska leśne - buczyna karpacka z pomnikowymi i niespotykanymi już w naszym kraju okazami jodeł, buków, jaworów. Do innych walorów projektowanego parku należy bogata ornitofauna - między innymi występuje tu orlik krzykliwy, orzeł przedni, trzmielojad, puszczyk uralski, puchacz, zimorodek, bocian czarny. Obszar parku byłby też ważnym stanowiskiem występowania rysia i wilka. Wartym uwagi jest fakt występowania nowych dla nauki gatunków roślin i zwierząt. Prowadzone badania wskazują, iż projektowany Turnicki Park Narodowy przewyższa swoimi wartościami przyrodniczymi istniejące już parki narodowe.
Park obejmowałby gminę Bircza i częściowo gminę Fredropol. Minimalistyczna i najbardziej kompromisowa wersja zakłada powołanie parku na obszarze 10.000 ha - terenie niezamieszkanym, stanowiącym w większości własność Skarbu Państwa. Są to tereny na południe i wschód od rz. Wiar. Warto zauważyć, iż ta alternatywa zakłada zachowanie Nadleśnictwa Bircza. Biorąc pod uwagę, iż powierzchnia tego nadleśnictwa wynosi 30.000 ha park obejmowałby 1/3 jego całkowitej powierzchni. Byłoby to rozwiązanie kompromisowe -godzące interes lokalnej społeczności i leśników z interesem ochrony przyrody.
Źródło: http://www.wrota.podkarpackie.pl/pl/turystyka/aktualnosci/080409_turnicki_park_narodowy
