Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt jest to prawny sposób zabezpieczenia rzadkich gatunków roślin i zwierząt dziko żyjących zagrożonych wyginięciem.

Pierwsze rozporządzenie o ochronie gatunkowej wydano w 1946 r. Objęto nim wtedy 110 gatunków roślin i podobna ilość gatunków zwierząt. Polska Czerwona Księga Roślin i Polska czerwona Księga Zwierząt (ostatnie wydanie z 2001 r.) zawierają listy ginących gatunków z dokładnym ich opisem i mapami rozmieszczenia. Mają one na celu zwrócenie uwagi na zagrożenia dla wielu gatunków roślin i zwierząt. W ,, Polskiej czerwonej księdze roślin „ opisano 296 gatunków wymarłych lub zagrożonych wyginięciem. Spośród kilku tysięcy gatunków roślin występujących na terenie Polski około 20% jest zagrożonych.

,,Polska czerwona księga zwierząt” ukazała się w dwóch częściach:
1) Kręgowce – opisuje 130 gatunków zwierząt
2) Bezkręgowce – opisuje 236 gatunków (udostępniona w Internecie).

Około 1/3 gatunków kręgowców dziko żyjących na terenie Polski jest zagrożonych i wymaga czynnych działań ochronnych. Największą i najważniejszą międzynarodową organizacją zajmującą się ochroną przyrody jest Światowa Unia Ochrony Przyrody IUCN (The Word Conservation Union). Organizacja ta wprowadziła nową klasyfikację zagrożeń.

Kategorie zagrożenia:

• Ex (ang. extinct) - wymarłe (31 gat. roślin i 2 gat. zwierząt);
• Ew (ang. extinct in the Wild) – rośliny wymarłe w stanie dzikim (7 gatunków);
• EXP (ang. extinct in Poland) – zwierzeta zanikłe lub prawdopodobnie zanikłe (14 gatunków);
• CR (ang. critically endangered) – gatunki krytycznie zagrożone (74 gat. roślin i 22 gat. zwierząt);
• EN (ang. endangered) – gatunki silnie zagrożone ( 59 gat. roślin i 24 gat. zwierząt);
• VW (ang. vulnerable) – gatunki wysokiego ryzyka (102 gat. roślin i 15 gat. zwierząt);
• LR (ang. lower risk) – rośliny niższego ryzyka – 21 gatunków;
• NT (ang. near threatened) – zwierzęta niższego ryzyka, ale bliskie zagrożenia (30 gat.);
• DD (ang. data deficient) – kategoria przejściowa, 2 gat. roślin;
• LC (ang. least concern) – zwierzęta na razie nie zagrożone wyginięciem , ale wpisane do czerwonej księgo, 23 gat. zwierząt;

Bioróżnorodność – "oznacza zróżnicowanie wszystkich żywych organizmów, pochodzących z ekosystemów lądowych, morskich i innych wodnych ekosystemów oraz zespołów ekologicznych, których są one częścią. Dotyczy to różnorodności w obrębie gatunku, pomiędzy gatunkami oraz ekosystemami".

Na międzynarodowej konferencji zwanej ,,Szczytem Ziemi” w 1992 r. zwrócono uwagę na wiele zagrożeń wynikających z działalności człowieka. Jednym z dokumentów tej konferencji jest ,,Konwencja o różnorodności biologicznej”. Przesłaniem tej Konwencji jest to, że musimy chronić różnorodność biologiczną po to, by w przyszłości korzystać z niej w zrównoważony sposób.